Stock versus Custom-made Joint Prostheses for TMJ Reconstruction
در دنیای جراحیهای فک و صورت، همیشه این پرسش اساسی وجود داشته است: آیا بهتر است از پروتزهای آماده (Stock Prostheses) استفاده کنیم یا به سراغ پروتزهای اختصاصی و کاستومایز (Custom-made Prostheses) برویم؟ هر دو گزینه در دسترس جراحان هستند و هریک نقاط قوت و ضعف خاص خود را دارند.
مطالعهای که در سال ۲۰۲۴ منتشر شد، به همین موضوع پرداخت و سعی کرد پاسخ روشنی به این سؤال بدهد. در این تحقیق، ۱۴ بیمار که نیاز به جایگزینی کامل مفصل گیجگاهی-فکی (TMJ Total Joint Replacement) داشتند، در دو گروه تقسیم شدند. برای ۷ نفر از آنها پروتزهای کاستومایز و برای ۷ نفر دیگر پروتزهای آماده به کار رفت. پس از جراحی، معیارهایی مانند میزان بازشدن دهان (Maximum Interincisal Opening) و سطح درد بیماران بررسی شد.
نتایج جالب بودند: هر دو گروه بیماران پس از عمل کاهش درد چشمگیری را تجربه کردند و از بازگشت نسبی عملکرد دهان و فک خود رضایت داشتند. درواقع، چه پروتز اختصاصی استفاده شده بود و چه پروتز آماده، کیفیت زندگی بیماران بهبود پیدا کرده بود. اما نکتهی مهم این بود که تفاوت آماری معناداری بین دو گروه از نظر میزان باز شدن دهان بعد از جراحی وجود نداشت. یعنی پروتز کاستومایز از این نظر برتری قطعی نسبت به پروتز آماده نشان نداد.
با این حال، پروتزهای اختصاصی یک مزیت مهم داشتند: تجربه جراحی سادهتر و زمان عمل کوتاهتر. این ویژگیها برای جراحان اهمیت زیادی دارد، چراکه هم احتمال عوارض حین جراحی را کاهش میدهد و هم دقت اجرای عمل را افزایش میدهد.
• طراحی دقیق براساس آناتومی بیمار
• کاهش زمان جراحی
• تجربه سادهتر و روانتر برای تیم جراحی
• در دسترس بودن سریعتر
• هزینه کمتر نسبت به پروتزهای اختصاصی
• اثربخشی مشابه در کاهش درد و بازگردانی عملکرد مفصل
این مطالعه نشان میدهد که هر دو نوع پروتز چه آماده و چه کاستومایز میتوانند کیفیت زندگی بیماران مبتلا به مشکلات شدید مفصل فکی را بهطور قابل توجهی بهبود بخشند. اما انتخاب بین آنها بسته به شرایط بیمار، منابع موجود، هزینهها و ترجیح تیم جراحی خواهد بود.
به بیان دیگر، اگرچه پروتزهای اختصاصی نویدبخشتر به نظر میرسند، ولی هنوز هم پروتزهای آماده میتوانند در بسیاری از موارد کارآمد و مؤثر باشند.
منبع: فرین روشان طب – مرکز تخصصی جراحی فک و صورت در ایران
